اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
471
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
الباب التاسع قولهم فى الاصلح باب فى المشية « اجمعوا ان الله تبارك و تعالى يفعل بعباده ما يشاء ، و يحكم فيهم ما يريد كان ذلك اصلح لهم أو لم يكن » . [ 128 الف ] اجماع است مر اهل معرفت را كه خداى جل جلاله آن كند با بندگان خويش كه خواهد ، و حكم چنان راند كه او را بايد ؛ هرچند [ اندر آن ] بهترى بود ايشان را يا نبود . و اين مسألهاى است مختلف ميان اهل حق ، [ سنت و جماعت ، ] و ميان معتزله . معتزليان چنين گويند كه خداى تعالى با بندگان نكند مگر آنچه بهترين بندگان اندر وى است . و باز اهل حق ، [ سنت و جماعت ] ، چنين گويند كه خداى تعالى كند با بندگان آنچه بهترى ايشان اندر آن بود ، و كند آنچه بترى ايشان اندر آن باشد . ايشان چنين گويند كه چون بهترى نكند حق ايشان منع كرده باشد ، و اين ظلم باشد ؛ و از خداى تعالى ظلم روا نباشد ، چنان كه گفت : و ما ربك بظلام للعبد . و نيز گويند كه چون آن كند كه بنده را بترى باشد و باز عذاب كند ظلم باشد ، و از خداى تعالى ظلم روا نباشد ، چنان كه گفت : ان الله لا يظلم مثقال ذرة .